Sac ağırlığı, kalınlık × genişlik × boy × yoğunluk formülüyle bulunur. Karbon çelikte yoğunluk 7,85 g/cm³ alınır; bu da 1 mm kalınlığındaki bir metrekare sacın yaklaşık 7,85 kg geldiği anlamına gelir.
Pratikte hesap ikiye ayrılır: tek levhanın ağırlığı ve metrekare başına ağırlık. İkincisi teklif ve stok karşılaştırmasında kullanılır; birincisi yükleme, istifleme ve taşıma planlamasında.
Formül ve birim düzeni
Hesabın tamamı tek satırdır. Karışıklık çoğunlukla birimlerden çıkar; kalınlık milimetre, uzunluk metre verildiğinde sonuç yanlış çıkar.
Güvenli yol: bütün ölçüleri metreye çevirip yoğunluğu kg/m³ olarak kullanmaktır. Karbon çelik için yoğunluk 7.850 kg/m³'tür.
| Formül | Ağırlık (kg) = kalınlık (m) × genişlik (m) × boy (m) × 7.850 |
|---|---|
| Kısa yol | kg/m² = kalınlık (mm) × 7,85 |
| 1 mm sac | 7,85 kg/m² |
| 2 mm sac | 15,70 kg/m² |
| 3 mm sac | 23,55 kg/m² |
| Örnek levha | 2 mm × 1,50 m × 3,00 m → 15,70 × 4,5 = 70,65 kg |
Rulo sacta hesap
Ruloda boy bilinmiyorsa toplam ağırlıktan metraj çıkarılır: metraj = toplam ağırlık ÷ (kalınlık × 7,85 × genişlik).
Örnek: 5 ton, 1,50 m genişliğinde 2 mm rulo → 5.000 ÷ (15,70 × 1,50) ≈ 212 metre. Bu değer kuramsaldır; kenar kırpması ve tolerans nedeniyle fiilî metraj bir miktar farklı çıkabilir.
Malzemeye göre yoğunluk farkı
Karbon çelik dışındaki malzemelerde çarpan değişir. Paslanmaz çelikte yoğunluk biraz daha yüksektir; alüminyumda ise üçte birine yakındır. Aynı ölçüdeki bir alüminyum levha, çelik levhanın yaklaşık üçte biri kadar gelir.
| Karbon çelik | 7,85 g/cm³ |
|---|---|
| Paslanmaz çelik (304/316) | 7,9 – 8,0 g/cm³ |
| Alüminyum | 2,70 g/cm³ |
| Bakır | 8,96 g/cm³ |
Galvaniz kaplaması ağırlığı değiştirir mi
Evet, ama az. Galvaniz kaplama metrekare başına gram düzeyinde ağırlık ekler; kaplama sınıfı arttıkça bu değer büyür. İnce sacda oransal etkisi hissedilir, kalın sacda ihmal edilebilir düzeydedir.
Teklif karşılaştırırken kaplama sınıfının belirtilip belirtilmediğine bakılmalıdır; kaplama sınıfı, hem ağırlığı hem korozyon dayanımını etkiler.
Sık yapılan üç hata
- Kalınlığı milimetre, boyu metre kullanıp birim çevirmeyi atlamak
- Teorik ağırlıkla fiilî ağırlığı aynı sanmak — kalınlık toleransı sonucu değiştirir
- Trapez ve oluklu sacta düz levha formülünü kullanmak; şekillendirilmiş sacta kaplama genişliği ile levha genişliği farklıdır
Neden önemli
Ağırlık yalnız ticari bir sayı değildir: araç yükleme sınırı, raf taşıma kapasitesi ve vinç seçimi doğrudan buna bağlıdır. Antrepoya giren yükün ağırlığı, istif planının ve zemin yükünün hesaplanmasında kullanılır.