Çelik hasır, belirli aralıklarla dizilmiş donatı çubuklarının kesişme noktalarından birbirine kaynaklanmasıyla üretilen hazır donatı ağıdır. Halk arasında hasır demir, hasır çelik ya da kaynaklı hasır olarak da anılır.
Temel amacı sahada iş gücünü azaltmaktır: tek tek demir kesip bağlamak yerine, hazır ağ serilir. Beton döşemelerde, saha betonlarında ve perde duvarlarda yaygın olarak kullanılır.
Q ve R tipi farkı
Hasır tipleri, iki yöndeki donatı miktarına göre ayrılır. Bu ayrım, hasırın hangi yönde yük taşıyacağını belirler.
| Q tipi (kare) | Her iki yönde eşit donatı; iki yönde çalışan döşemelerde |
|---|---|
| R tipi (dikdörtgen) | Bir yönde daha yoğun donatı; tek yönde çalışan döşemelerde |
| Göz aralığı | Yaygın olarak 15×15 cm ve 15×25 cm |
| Çubuk çapı | Projeye göre; ince döşemeden perde duvara doğru artar |
Standart ölçüler
Hasır levha hâlinde ya da rulo olarak üretilir. Levha hasırın yaygın ölçüsü piyasada belirli bir standarda oturmuştur; proje gereği farklı ölçüler siparişe göre üretilebilir.
Ölçü seçiminde iki şey belirleyicidir: döşeme boyutu ve bindirme payı. Hasırlar yan yana serilirken belirli bir mesafe üst üste bindirilir; bu pay hesaba katılmazsa saha eksik donatı ile kalır.
Nerede kullanılır
- Betonarme döşeme ve temel betonları
- Endüstriyel zemin ve saha betonları
- Perde duvar donatısı
- İstinat duvarı ve şap uygulamaları
- Prefabrik eleman üretimi
Düz demire göre farkı
Aynı donatı miktarı düz inşaat demiriyle de sağlanabilir. Aradaki fark iş gücünde ve düzendedir: hasırda aralıklar fabrikada sabitlenmiştir, sahada bağlama hatası riski azalır ve serme hızlıdır.
Buna karşılık karmaşık geometrili ve yoğun donatılı işlerde düz demir hâlâ gereklidir. Uygulamada ikisi çoğu zaman birlikte kullanılır.
Depolama ve korozyon
Hasır, açık sahada beklerken yüzeyde yüzeysel pas oluşabilir. İnce yüzey pası beton aderansını olumsuz etkilemez; ancak pul pul kalkan, kesit kaybına yol açan pas kabul edilmez.
Bu nedenle hasır zeminden yalıtılmış, su birikmeyen bir alanda ve mümkünse üzeri örtülü istiflenir. Ayrıntı için rulo sac depolamada nem ve pas yazımıza bakabilirsiniz.