Bu içeriği dinleyin
0:005:06 kalan
GTİP, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu'nun kısaltmasıdır: ithal ve ihraç edilen her eşyanın Türk Gümrük Tarife Cetveli'ndeki 12 haneli kodu. Beyannamede eşya bu kodla tanımlanır; gümrük vergisi oranı, ilave gümrük vergisi, ithalat denetimleri, istatistik ve destek uygulamaları hep bu koda bağlıdır.
Bu yüzden GTİP bir formalite değildir. Yanlış kod; ödenmesi gerekenden az ya da çok vergi, gözden kaçan bir izin belgesi ya da sonradan yapılan kontrolde ek tahakkuk ve ceza demektir. Doğru kod ise satın alma kararından önce maliyeti görmeyi sağlar.
12 hane nasıl okunur
Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasına göre GTİP dört katmandan oluşur. İlk altı hane dünyanın her yerinde aynıdır; sonraki haneler önce AB'nin, sonra Türkiye'nin ayrımlarını ekler.
| 1–6. hane | Armonize Sistem (HS): Dünya Gümrük Örgütü üyelerinin ortak kodu |
|---|---|
| 7–8. hane | Kombine Nomenklatür (KN): AB'nin kullandığı alt ayrım |
| 9–10. hane | Ulusal pozisyon: Türkiye'deki farklı vergi uygulamaları için açılan ayrım |
| 11–12. hane | İstatistik pozisyonu: istatistiki sınıflandırma için kullanılan ayrım |
İlk iki hane faslı, ilk dört hane pozisyonu gösterir. Örneğin 72. fasıl «demir ve çelik», 73. fasıl «demir veya çelikten eşya» başlığını taşır. Altı haneye kadar olan kod uluslararası olduğundan, yurt dışındaki tedarikçinin faturasındaki HS kodu ilk altı hanede genellikle yol gösterir; son altı haneyi ise Türk tarifesinden siz belirlersiniz.
Çelik ürünlerinde GTİP örnekleri
Çelikte sınıflandırmayı belirleyen ölçütler ürün biçimi, genişlik, kalınlık, haddeleme yöntemi, kaplama ve alaşım durumudur; aynı rulo kaplanınca başka pozisyona geçer. Aşağıdaki dört haneli pozisyonlar, sıcak haddelenmiş sac ya da galvanizli sac gibi ürünlerin hangi başlık altında arandığını gösterir:
| 7207 | Demir veya alaşımsız çelikten yarı mamuller — kütük (billet) |
|---|---|
| 7208 | Genişliği 600 mm ve üzeri, sıcak haddelenmiş, kaplanmamış yassı ürünler (HRC) |
| 7209 | Genişliği 600 mm ve üzeri, soğuk haddelenmiş, kaplanmamış yassı ürünler (CRC/DKP) |
| 7210 | Genişliği 600 mm ve üzeri, kaplanmış yassı ürünler (galvanizli, boyalı) |
| 7214 | Sıcak haddelenmiş çubuklar — nervürlü inşaat demiri dahil |
| 7216 | Demir veya alaşımsız çelikten profiller (köşebent, U, I, H) |
| 7306 | Diğer borular ve içi boş profiller — kutu profil, kaynaklı boru |
Kalan sekiz hane kalınlığa, genişliğe, kaplama türüne ve karbon oranına göre ayrılır. İnşaat demirinde olduğu gibi birbirine çok benzeyen iki ürün farklı kodlara düşebilir; kodu teknik belgeyle (üretici sertifikası, analiz raporu) birlikte belirleyin.
GTİP nasıl sorgulanır
Doğru koda ulaşmanın güvenilir yolu resmî tarifeden ilerlemektir:
- Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü sitesinde (ggm.ticaret.gov.tr) «Mevzuat» başlığından yürürlükteki Türk Gümrük Tarife Cetveli'ni fasıl fasıl açın.
- Önce eşyanın faslını, sonra dört haneli pozisyonu bulun; bölüm ve fasıl notlarını mutlaka okuyun — sınıflandırma sorunlarının çoğu bu notlarda çözülür.
- Açıklama notlarına, AB Kombine Nomenklatür notlarına ve sınıflandırma görüşlerine bakın; bunlar da Bakanlığın sitesinde başvuru kaynağı olarak yer alır.
- Kodu bulduktan sonra o koda bağlı vergi oranını, ilave gümrük vergisini ve ithalat denetimlerini ayrıca kontrol edin.
İnternetteki hazır listeler ve tedarikçinin yazdığı kod yalnızca başlangıç noktasıdır. Kodu beyan eden kişi kararın sorumluluğunu da taşır; tereddüt varsa gümrük müşavirinizle birlikte karar verin.
Emin değilseniz: bağlayıcı tarife bilgisi
Bir eşyanın hangi koda girdiği tartışmalıysa Ticaret Bakanlığı'ndan bağlayıcı tarife bilgisi (BTB) istenebilir. BTB, başvuru sahibinin talebi üzerine eşyanın tarife cetvelindeki yerini belirleyen idari bir karardır; başvuru BTB e-başvuru sistemi üzerinden ya da gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüklerine yazılı olarak yapılır.
Bakanlığın açıklamasına göre BTB ücretsizdir (kimyasal analiz ve ekspertiz gibi giderler başvurana aittir) ve veriliş tarihinden itibaren altı yıl geçerlidir. Sık ithal ettiğiniz ve sınıflandırması yoruma açık bir ürün varsa BTB, vergi hesabınızı sabitler ve sonradan çıkabilecek uyuşmazlığı önler.
Antrepodaki eşyada GTİP
Antrepoya giren eşya da beyannamede GTİP'iyle tanımlanır. Antrepoda yapılabilen elleçleme işlemleri eşyanın GTİP'ini değiştirmemelidir; kodu değiştiren bir işlem antrepo rejiminin dışında kalır. Bu yüzden ambalaj değişikliği gibi işlerden önce işlemin koda etkisi değerlendirilir.
Eşya antrepodan çekilirken vergi, o günkü tarifedeki oranla hesaplanır. Gümrük vergisinin nasıl hesaplandığını bilmek, doğru GTİP'in maliyete etkisini önceden görmeyi kolaylaştırır.
