Bu içeriği dinleyin
0:005:19 kalan
SKDM, Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'dır (İngilizce kısaltmasıyla CBAM). AB'ye ithal edilen demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen gibi ürünlerin üretiminde ortaya çıkan karbon emisyonuna, AB içindeki üreticilerin emisyon ticaret sisteminde (EU ETS) ödediğine benzer bir bedel uygulanmasını öngörür.
Mekanizma 2023/956 sayılı AB Tüzüğü ile kuruldu. 1 Ekim 2023 – 31 Aralık 2025 arasındaki geçiş döneminde yalnızca raporlama yapıldı; 1 Ocak 2026'dan itibaren kesin döneme geçildi. AB'ye önemli miktarda çelik satan Türkiye için bu, ihracat fiyatına doğrudan yansıyan yeni bir maliyet kalemi demek.
2026'da ne değişti
- Yetkili SKDM beyan sahibi: Kesin dönemde kapsamdaki malları eşiğin üzerinde AB'ye ithal edebilmek için ithalatçının ya da dolaylı gümrük temsilcisinin yetkilendirilmiş olması gerekir. 31 Mart 2026'ya kadar başvuranlar, başvuruları sonuçlanana kadar ithalata devam edebildi.
- 50 ton eşiği: 2025/2083 sayılı değişiklik tüzüğüyle, bir ithalatçının bir takvim yılında ithal ettiği demir-çelik, alüminyum, gübre ve çimentonun toplam net kütlesi 50 tonu aşmıyorsa yükümlülük doğmaz. Eşik aşılırsa o yılın bütün ithalatı kapsama girer; elektrik ve hidrojen eşikten yararlanmaz.
- Yıllık beyan ve sertifika: Bir yılın ithalatı için SKDM beyanı ve sertifika teslimi izleyen yılın 30 Eylül'üne kadar yapılır; 2026 ithalatı için ilk tarih 30 Eylül 2027'dir. Sertifika satışının ortak merkezi platform üzerinden 1 Şubat 2027'de başlaması öngörülüyor.
- Fiyat: Sertifika fiyatı AB ETS açık artırma fiyatlarına bağlıdır; 2026 için çeyreklik ortalama fiyat, 2027'den itibaren haftalık fiyat yayımlanır.
Bedel nasıl oluşur
Teslim edilecek sertifika sayısı, ürünün gömülü emisyonuna, yani üretim sırasında açığa çıkan ton CO₂ eşdeğerine göre bulunur. Demir-çelik ürünlerinde kesin dönemde doğrudan emisyonlar hesaba katılır.
AB'deki üreticilere verilen ücretsiz emisyon tahsisatları 2026'dan itibaren kademeli olarak azaltılıyor ve SKDM yükü de aynı ölçüde devreye giriyor. 2026'da ücretsiz tahsisatın yalnızca yüzde 2,5'i kaldırıldığı için ilk yılın yükü görece sınırlı kalır; oran, ücretsiz tahsisat 2034'te tamamen sona erecek şekilde her yıl artar.
Menşe ülkede fiilen ödenmiş karbon fiyatı, belgelenmesi şartıyla düşülebilir. Türkiye'de 7552 sayılı İklim Kanunu (Resmî Gazete, 9 Temmuz 2025) emisyon ticaret sisteminin yasal zeminini kurdu; ayrıntılar ikincil mevzuatla belirleniyor. Yurt içinde ödenecek karbon bedeli, ileride AB'deki yükten düşülebilecek bir kalem hâline gelebilir.
Gerçek veri mi, varsayılan değer mi
AB'deki ithalatçı, gömülü emisyonu iki yoldan beyan edebilir: üretici tesisin gerçek emisyon verisiyle ya da Avrupa Komisyonu'nun yayımladığı varsayılan değerlerle. Gerçek veri kullanılıyorsa emisyonların akredite bir doğrulayıcı tarafından doğrulanması zorunludur; varsayılan değerler ise temkinli belirlendiği için çoğu zaman daha yüksek bir bedel çıkarır.
Bu yüzden AB'li alıcılar Türk tedarikçilerinden tesis bazında emisyon verisi istiyor. Komisyonun yayımladığı iletişim şablonu (communication template), üreticiden alıcıya veri aktarmak için yaygın biçimde kullanılıyor.
Kapsamdaki çelik ürünleri
Kapsam, Kombine Nomenklatür kodlarıyla tanımlanır: 72. fasıldaki demir-çelik ürünlerinin büyük bölümü — yarı mamuller, sıcak haddelenmiş ve kaplanmış yassı ürünler, çubuk ve profiller — ile 73. fasıldaki bazı borular, profiller ve bağlantı elemanları. Ürününüzün kapsamda olup olmadığını anlamanın yolu, ihracattaki GTİP'in ilk sekiz hanesini SKDM tüzüğünün ekindeki listeyle karşılaştırmaktır.
Kütük gibi yarı mamullerden inşaat demirine kadar değer zinciri boyunca emisyon birikir; mamul ürünün gömülü emisyonu, kullanılan ara ürünlerin emisyonunu da içerir. Elektrik ark ocağı ile yüksek fırın arasındaki emisyon farkı bu yüzden fiyata doğrudan yansır.
AB'ye çelik satan firmalar ne yapmalı
- Ürettiğiniz ya da tedarik ettiğiniz her kalemin KN kodunu çıkarın ve kapsamda olup olmadığını listeleyin.
- Üretici tesisten — kendi tesisiniz değilse tedarikçinizden — tesis bazında emisyon verisini ve doğrulama planını isteyin.
- Alıcınızın yıllık 50 ton eşiğini aşıp aşmadığını ve yetkili beyan sahibi olup olmadığını teyit edin.
- Satış sözleşmesine veri sağlama yükümlülüğünü ve SKDM maliyetinin nasıl paylaşılacağını yazın.
Antrepodaki eşyada da kural değişmez: SKDM, malın hangi limandan ya da hangi depodan geldiğine değil, hangi tesiste üretildiğine bakar. Üçüncü ülke menşeli çelik Türkiye'deki bir antrepodan AB'ye yeniden ihraç edilse bile emisyon verisi menşe tesisten istenir. Çelik fiyatlarını belirleyen etkenlere karbon maliyeti de artık kalıcı olarak eklenmiş durumda.
